Het klinkt zo logisch: als je iets hebt gedaan waardoor een ander pijn of verdriet heeft, zeg je sorry. In de wereld van volwassenen werkt dat meestal prima. Een oprecht excuus kan de lucht klaren en de relatie herstellen.
Want als iemand iets doet wat jij vervelend vindt, ontstaat er relatieschade. Misschien word je boos, trek je je terug of doe je later iets onaardigs terug. Zo kan een vervelend mechanisme ontstaan: pijn die je krijgt, geef je op de een of andere manier weer door. De stand was 0-1 en moet voor je gevoel weer 1-1 worden. Relatieschade veroorzaakt dan nieuwe relatieschade.
Dit willen we bij kinderen natuurlijk helpen voorkomen. Daarom zeggen ouders na een ruzie of duw al snel: ‘Zeg maar even sorry.’ Het kind mompelt sorry, de volwassenen zijn tevreden en de zaak lijkt opgelost.
Maar zo eenvoudig werkt het helaas niet. Een verplicht sorry is meestal geen echt excuus. Het kind zegt het vooral om van het gedoe af te zijn. Het heeft misschien nog steeds geen idee wat het andere kind voelde of wat er precies moet worden hersteld. Sterker nog: door de dwang kan er juist méér relatieschade ontstaan. Het ene kind voelt zich niet werkelijk begrepen en het andere kind voelt zich gedwongen.
We kunnen de lat daarom iets hoger leggen. Vraag eerst eens: ‘Wat zie je aan het gezicht van de ander?’ Of: ‘Hoe denk je dat hij zich nu voelt?’ Kinderen moeten namelijk nog leren zich in een ander te verplaatsen. Dat vermogen noemen we Theory of Mind. Het ontwikkelt zich geleidelijk en wij kunnen kinderen daarbij helpen.
Daarna kun je vragen: ‘Hoe zou je dit weer goed kunnen maken?’ Misschien wil het kind alsnog sorry zeggen. Maar het kan ook een knuffel geven, iets teruggeven, helpen met opnieuw bouwen of beloven voortaan eerst iets te vragen. Zo leert het niet alleen een woordje uitspreken, maar ook verantwoordelijkheid nemen en relatieschade herstellen.
Een oprecht sorry is dus prachtig. Maar een verplicht sorry is vaak niet meer dan een trucje. Het belangrijkste is niet dat een kind precies het juiste woord zegt, maar dat het leert zien wat zijn gedrag met een ander doet én wat het kan doen om de relatie te herstellen.
Dat klinkt misschien een beetje streng. Daar moet ik even sorry voor zeggen. Maar wel doen.
We maken nog veel meer content! Van artikelen en podcasts tot video’s met experts. Krijg toegang via onderstaande knop, en leer wat het beste is voor je kind.